Spis treści

START
Sumerowie
Asyryjczycy
Babilończycy
star. Grecja
Etruskowie
star. Rzym
Wczesne chrześcijaństwo
Islam
Bizancjum
Szt. przedromańska
ASYRYJCZYCY
(od początku II tys. p.n.e. do 1 połowy I tys. p.n.e.)
Odłam plemion semickich, które na początku II tysiąclecia p.n.e. osiedliły się z północnej Mezopotamii (między rzeką Tygrys, a jego lewymi dopływami Zabem Wielkim i Małym). Na kulturę Asyryjczyków duży wpływ mieli Sumerowie, Akadowie (Asyryjczycy posługiwali się dialektem języka akadyjskiego) i Babilończycy (najbliżsi sąsiedzi).

INFORMACJE OGÓLNE
Sztuka państwa asyryjskiego (pocz. II tysiąclecia - 1 połowa I tysiąclecia p.n.e.) ukształtowana pod wpływem tradycji południowej Mezopotamii (sztuki Sumeru, Akadu i Babilonii) oraz sztuki ludów podbitych i ościennych (Hetytów, Hurytów, zachodnich Semitów i ludów Urartu i Iranu).

OKRES STAROASYRYJSKI
1 połowa II tysiąclecia p.n.e.
Odrębność sztuki asyryjskiej nie zaznaczyła się jeszcze w sposób wyraźny. Właściwy jej rozwój można zaobserwować w okresie średnioasyryjskim.

OKRES ŚREDNIOASYRYJSKI
2 połowa II tysiąclecia p.n.e.
Oprócz stosowanej powszechnie gliny, Asyryjczycy stosowali również kamień w postaci ortostatów. Miasta asyryjskie otoczone były murami oraz fosami. Sytuowano je w miejscach z natury obronnych. W najbardziej obronnym punkcie miasta znajdowała się otoczona odrębnym murem cytadela, wenątrz której mieścił się kompleks pałacowy i okręgi świątynne. Budowle pałacowe zazwyczaj tworzyły zespoły pomieszczeń skupionych wokół wewnętrznych dziedzińców. Mury okazalszych budowli, jak zwykle w Mezopotamii, były rozczłonkowane ryzalitami i często pozbawione otworów okiennych. Powstał typ podwójnej świątyni asyryjskiej, symetrycznej, z podłużną cellą, z usytuowanymi poprzecznie przedsionkami. W okręgu świątynnym pojawiły się zigguraty. Wojowniczość i zaborcza polityka Asyrii wywarły wpływ na twórczość plastyczną. Na czoło wysunęła się tematyka wojenna, ideałem stał się człowiek obdarzony siłą fizyczną - potężny król, dobry oficer, waleczny żołnierz.

OKRES NOWOASYRYJSKI
Koniec II i 1 połowa I tysiąclecia p.n.e.
Z tego okresu pochodzą pozostałości zespołów pałacowych dawnych stolic - Kalchu, Niniwa, Dur-Szarrukin. Pałace składały się z licznych, różnej wielkości pomieszczeń o różnorakim przeznaczeniu, zgrupowanych wokół wewnętrznych dziedzińców. Wejścia do pałacu strzegły ogromne posągi kamienne (lamassu/malassu - uskrzydlone byki lub lwy o ludzkich głowach). Świątynie z zigguratem tworzyły jeden kompleks (np. podwójna świątynia Anu i Adada w Aszur).
Rzeźba - reprezentowana głównie przez posągi władców, dostojników, bóstw i geniuszy (duchów). Postaci o wydłużonych proporcjach są ukazywane frontalnie, w sposób hieratyczny, szaty i atrybuty władzy są oddane z ogromnym pietyzmem. Obnażone partie ciała przedstawiano w sposób konwencjonalny, podkreślając wyraźnie muskulaturę. Reprezentacyjnym dziełem tego typu jest posąg Aszurnasirpala II z IX wieku p.n.e. Najbardziej rozpowszechnioną dziedziną sztuki asyryjskiej była płaskorzeźba, zazwyczaj związana z architekturą (dekoracja ścian) nosząca ślady polichromii. Tematykę przedstawień stanowiły sceny kultowe, dworskie, batalistyczne i myśliwskie, gloryfikujące osobę władcy, a z biegiem czasu także sceny z życia codziennego (np. budowa domów, wyładunek towarów). Znane są reliefy z Kalchu (X w. p.n.e.) ukazujące przede wszystkim sceny kultowe (adoracja "drzewa życia"). Wśród reliefów wyróżnia się kilka kolejnych stylów, które charakteryzuje precyzja szczegółu, pomimo generalizacji - przejrzysta, najczęściej pasowa kompozycja, studium anatomii, zwłaszcza zwierząt, wyobrażonych z mistrzowską ekspresją i trafną obserwacją ruchu. Przedstawieniom towarzyszą często napisy wyjaśniające i uzupełniające treść sceny. Dość powszechne są, znane już z poprzednich okresów, kamienne obeliski, na których w kompozycji pasowej ukazywano sceny historyczne (np. tzw. czarny obelisk Salmanasara III). Odkryto fragmenty malowideł ściennych (m.in. w Nuzi - XV-XIV w. p.n.e.; Aszur - IX w. p.n.e.; Dur-Szarrukin - VIII w. p.n.e.).






lamassu



Lwica zabijająca Nubijczyka

PLASTYKA
Malarstwo wielo- i jednobarwne o tematyce podobnej jak w płaskorzeźbie. Gliptykę reprezentują małe pieczęcie cylindryczne z kamieni półszlachetnych zdobione przeważnie scenami kultowymi. Sprzęty, szkatułki i inne przedmioty zdobiono często reliefowymi plakietkami z kości słoniowej. Metalowe naczynia (głównie z brązu) zdobiono ornamentami geometrycznymi lub przedstawieniami figuralnymi. Sztuka asyryjska, mimo wielu zapożyczeń formalnych i oficjalnego charakteru, osiągnęła wysoki poziom artystyczny i wywarła znaczny wpływ na dalszy rozwój sztuki Bliskiego Wschodu (np. na terenie Iranu), a przez nią oddziałała również na sztukę grecką.

Dzisiaj stronę odwiedziło już 10 odwiedzający (19 wejścia) tutaj!


Ta strona internetowa została utworzona bezpłatnie pod adresem Stronygratis.pl. Czy chcesz też mieć własną stronę internetową?
Darmowa rejestracja