Historia sztuki - Etruskowie

ETRUSKOWIE
(od VII do I w. p.n.e.)

Sztuka Etrusków wchodzi w sztukę starożytnego Rzymu (pierwszą).

Porządek toskański - przypominał porządek dorycki, bo głowica jest taka sama. Kolumna toskańska ma bazę, jej trzon jest gładki.
Wilczyca Kapitolińska - słynna brązowa rzeźba italska z około 470 wieku p.n.e. przedstawiająca wilczycę karmiącą bliźnięta. Przypisywana etruskiej szkole rzeźbiarstwa z Wejów. W średniowieczu stała na Lotevanie w Rzymie. W 1471 roku papież Sykstus IV podarował ją miastu. W okresie renesansu (w końcu XV wieku) dorobiono do niej figurki nagich bliźniąt, Romulusa i Remusa, gdyż, jak podaje Cyceron, zostały one zniszczone w 63 p.n.e. od uderzenia pioruna. Wilczyca przechowywana jest w Pałacu Konserwatorów na Kapitolu w Rzymie. Jest symbolem Rzymu.

Wilczyca Kapitolińska

INFORMACJE OGÓLNE

Twórczość artystyczna Etrusków obejmuje VII-I w. p.n.e., która pomimo wpływów greckich zachowała wiele indywidualnych cech. Okres największego rozkwitu przypada na VII i VI w. p.n.e. Stopniowy podbój wolnych miast Etrurii przez Rzym spowodował upadek sztuki etruskiej i jej rozpłynięcie się w sztuce narodów Italii. Brak jednego organizmu państwowego wpłynął na charakter, różnice stylistyczne i poziom rozwoju sztuki etruskiej w poszczególnych miastach-państwach. Z początku sztuka etruska była sztuką prostą, w której dominowały zgeometryzowane formy. Tworzyły ją lokalne społeczności rolnicze. Spotkanie dzięki kolonizacji greckiej z wytworami kultury wschodniej części basenu Morza Śródziemnego (Grecja, Egipt, Syria, Cypr) spowodowało rozwój całkiem nowej sztuki, bazującej na obcych wzorach i technikach. Fascynacja obcymi osiągnięciami odbiła się na charakterze sztuki etruskiej. Nie bez wpływu na sztukę etruską miała emigracja do Etrurii wielu rzemieślników greckich, szczególnie w Jonii.

ARCHITEKTURA

Głownym budulcem była surowa cegła i drewno, okładana ozdobami z terakoty, dlatego też nie zachowało się zbyt wiele budowli etruskich. Kamień stosowany był jedynie w budownictwie obronnym.
Miasta etruskie budowano na planie o regularnej siatce ulic, stosując urządzenia kanalizacyjne. Miasta otaczano murami obronnymi. Dom etruski grupował pomieszczenia wokół odkrytego atrium. Świątynia etruska (tuskulańska), stojąca na wysokim podmurowaniu ze schodami, poprzedzona portykiem z kolumnadą, składała się zazwyczaj z trzynawowej celli przykrytej silnie wystającym okapem dachu. Budowle te nigdy nie przybrały wymiarów monumentalnych.
Budownictwo grobowe (najczęściej spotykane dzisiaj) to groby komorowe podziemne (od XI w. p.n.e.), dekorowane malowidłami i reliefami odtwarzającymi życie codzienne, uroczystości, mieszkania etruskie. Wykuwano także w skale grobowce fasadowe (IV w. p.n.e.).

MALARSTWO I RZEŹBA

Malarstwo pozostawało pod wpływem sztuki greckiej, lecz na wysokim poziomie artystycznym. Najświetniejsze dzieła z 530-460 p.n.e. pochodzą z okolic Tarquinii, Chisium i Vulci.
Rzeźbu z VIII i VII w. p.n.e. to niewielkie brązowe i terakotowe figurki wotywne, maski na urnach czy urny antropomorficzne. Rzeźby kamienne tworzono w dwóch ośrodkach: Vulci i Chiusi. Posągi powstawały po zetknięciu się ze sztuką grecką: terakotowe (Satyr i menada, Apollo z Veii), brązowe (Wilczyca Kapitolińska VI w. p.n.e., Chimera z Avezzo V w. p.n.e., Posąg mówcy III w. p.n.e.).
Przykłady malarstwa: Etruskie tańce rytualne odpędzające złe moce, Zawody sportowe.
Przykłady rzeźby: Brutus, Głowa chłopca (przykłady rzeźby portretowej), Apollo z Vejów (ta rzeźba przypomina styl grecki, naśladuje archaiczną rzeźbę jońską).

RZEMIOSŁO ARTYSTYCZNE

Wazy bucchero (VII-VI w. p.n.e.), ceramika powstająca od VI w. p.n.e. pod wpływem ceramiki greckiej (czarnofigurowa i czerwonofigurowa), wyroby z brązu (np. zwierciadła), złotnictwo i jubilerstwo.
W ostatnim okresie rozwoju (hellenizm i pod zwierzchnością rzymską) sztuka etruska mimo wzorów greckich osiągnęła największą samodzielność. Powstały formy jakby niepełne i niedokończone. Sztuka etruska wywarła ogromny wpływ na sztukę rzymską.