Początkowo cechą islamizacji sztuki w krajach podbitych było przejmowanie zastałych form architektonicznych i ich adaptacja będąca wynikiem decyzji utylitarnych. W ich wyniku kościoły stawały się meczetami - pierwszymi minaretami były wieże świątyń chrześcijańskich w Syrii, a pierwszy minaret w Kairhuanie w Tunezji (723-727 r.) zbudowano na wzór wieży kościelnej. Wyrazem dotychczasowej tradycji koczowniczej było zakładanie rezydencji pustynnych, np. Kasr-el-Heir (728 r.), Mszatta i Kasr el-Tuba koło Ammann w Jordanii.
Budownictwo koncentrowało się na wnętrzu budowli, stąd niepozorne fasady i powszechność arkadowych dziedzińców. Wyróżnikami architektury islamskiej były też: łuk podkowiasty, kolebkowe sklepienia z kamienia i cegły, dekoracja stalaktytowa, mozaikowa lub malarska, względnie rzeźbiarska.
W okresie omajjadzkim wykształciła się stała forma meczetu z minaretem, dziedzińcem ze studnią do ablucji, gankami chroniącymi od słońca, wielką salą modłów zwieńczoną kopułą, wewnątrz zawierającą mihrab (wnękę wskazującą kierunek Mekki). Wczesny styl architektury islamu doprowadzony został do apogeum w Wielkim Meczecie w Kordowie w Hiszpanii (786-990 r.).
Największym osiągnięciem urbanistyczno-architektonicznym dynastii Abbasydów było założenie stolicy na planie kolistym w Bagdadzie (762-767 r.). Wówczas to w pałacach kalifów dotychczasowy kamień zastąpiono cegłą ze stiukiem. Szczytowymi osiągnięciami architektury w IX w. były Wielki Meczet w Samara (850 r.). Najważniejszym miastem cywilizacji i kultury arabskiej był Kair (Al Kahira - zwycięskie miasto) z meczetami Amra (640 r.), Al-Azhar oraz szkołami (madresy) stanowiącymi duchowe centra ośrodków islamu. Madresy Kairskie złożone są z małych dziedzińców ze studniami i otwartych sklepionych pomieszczeń (iwany) służących do interpretacji Koranu. Kair posiada też imponujące grobowce sułtańskie o planie kwadratu, zwieńczone wysoką kopułą, dekorowaną reliefami.
W wielu rejonach sztuki islamskiej jej styl był uwarunkowany tradycją lokalną (Iran, Indie, Turcja). Szczególne bogactwo form reprezentują realizacje powstałe w Hiszpanii - La Giralda w Sewilli (1159 r.) i Alhambra w Granadzie (1309-1359 r.). Wspólną cechą rzemiosła artystycznego sztuki islamu był bardzo wysoki poziom w wielu dziedzinach, ponadto obawa przed pozostawieniem miejsca pozbawionego dekoracji (horror racui) stąd duże powierzchnie pokryte ornamentem w tkaninach, rzeźbie, ceramice, złotnictwie i wyrobach metalowych, a także broni.
Dekoracje kamienne cechuje linearyzm i płaszczyznowość, np. w kapitelach stalaktytowych w Grenadzie czy na fasadach meczetów kairskich. Znakomitym przykładem plastycznej rzeźby dekoracyjnej jest Fontanna Lwów na dziedzińcu Alhambry z 12 figurami zwierząt skomponowanymi koncentrycznie.