Historia sztuki - Babilończycy

BABILOŃCZYCY
(od połowy II tys. p.n.e. do 1 połowy I tys. p.n.e.)

Starożytni mieszkańcy południowej Mezopotamii, głównie napływający tu Semici (Akadowie od połowy III tysiąclecia, Amoryci od początku II tysiąclecia, Aramejczycy i Chaldejczycy od XII w. p.n.e.), nazywani tak od początku II tysiąclecia p.n.e., kiedy Babilon stał się stolicą zjednoczonego państwa obejmującego tereny Sumero-Akadu.

INFORMACJE OGÓLNE

Sztuka babilońska to sztuka środkowej i południowej Mezopotamii, rozwijająca się od około połowy II tysiąclecia do 1 połowy I tysiąclecia p.n.e. Podstawą jej rozmoju były bezpośrednie tradycje sztuki sumeryjskiej i akadyjskiej. W jej historii wyróżnia się 3 okresy: starobabiloński, średniobabiloński (sztuka Kasytów) i nowobabiloński.

OKRES STAROBABILOŃSKI

1 połowa II tysiąclecia p.n.e.
Zachowało się niewiele zabytków architektonicznych. Najlepiej znanym przykładem są ruiny wielkiego pałacu w Mari z cennymi fragmentami malowideł ściennych. Zachowały się także pozostałości świątyni (m.in. w Tell Harmal). Relief reprezentuje przede wszystkim stela Hammurabiego, odznaczająca się zarówno wysokim poziomem artystycznym jak i nowatorstwem formy (portretowe ujęcie twarzy króla oraz próba trójwymiarowego modelunku postaci). Rzeźbę pełną reprezentuje m.in. portretowa głowa króla (Hammurabiego?). Drobna plastyka (terakotowa) i gliptyka stały się sztuką masową.

stela Hammurabiego

OKRES ŚREDNIOBABILOŃSKI

2 połowa II tysiąclecia p.n.e.
Inaczej zwany sztuką Kasytów. Zachowały się głównie kamienne stele graniczne, tzw. kudurru, zdobione reliefami o treści symbolicznej. Wprowadzono też dekorację architektoniczną w postaci figuralnych fryzów z modelowanej cegły (świątynia Iranny w Uruk). Malarstwo wiązało się nadal z dekoracją wnętrz (ruiny pałacu w Durkuigalzu).

OKRES NOWOBABILOŃSKI

1 połowa I tysiąclecia p.n.e.
Inaczej zwany okresem cheldejskim. Zachowały się głównie potężne budowle Babilonu z czasów Nabuchodonozora II. Pojawiła się wówczas dekoracja ścienna z glazurowanej, barwnej cegły (brama Isztar z drogą procesyjną do głównej świątyni Marduka; sala tronowa Nabuchodonozora) przedstawiająca wyobrażenia zwierząt (lwy, byki, smoki) i stylizowane ornamenty roślinne - rekonstrukcja w Berlińskich Muzeach Państwowych (Muzeum Pergameńskie).
Rzeźbę reprezentowały reliefowe kudurru oraz drobne, terakotowe rzeźby wotywne.
W gliptyce rozpowszechniła się pieczęć płaska - stemplowa ze scenami kultowymi. Podbój Pers nie zahamował rozwoju babilońskiej twórczości artystycznej. Jeszcze przez kilkadziesiąt lat wytwarzano dzieła o tradycyjnym babilońskim charakterze stanowiące inspirację dla powstających wówczas praz perskich.

Brama Isztar

POJĘCIA

Stela Hammurabiego - bóg Szaman wręcza Hammurabiemu pałeczkę (prawdopodobnie symbol władzy). Powstała w okresie starobabilońskim.
Ogrody Semiramidy - ogrody utworzone dla teściowej króla Babilonu. Składały się z tarasów na których posadzone były kwiaty. Zbudowano specjalny system nawadniający, by rośliny nie usychały.
Brama Isztar - zdobiona malowidłami (jednorożce, smoki itp.). Miała kolor szmaragdowy.
Ziggurat Etemenanki - utożsamiany z Wieżą Babel. Schody do zigguratu były specjalnie wydłużone, by ciężej było się dostać na szczyt, a także ze względów religijnych.
Zwoje z Qmran - znalezione przez pasterza. Są znane jako zwoje znad Morza Martwego. Zostały napisane w czasach Jana Chrzciciela i Jezusa.
Kamienna Inskrypcja - kamienna tablica. Zawierała zapis bitwy opisanej również w Biblii. Niestety beduini zniszczyli kamień, spodziewając się w nim złota (nie znaleźli go).
Ur - ośrodek rozwoju i kultury w starożytnej Sumerii. Uważany jest za miejsce narodzin Abrahama.
Pogrzeby królewskie - w razie śmierci króla/królowej, cały dwór musiał ponieść śmierć. Do dołu wkładano kamienny grobowiec, wkładano tam zwłoki władcy, a potem cały dwór wchodził do grobowca, układał się w dwuszeregu i na dany znak wszyscy wypijali truciznę.

ziggurat Etemenanki