Hagia Sophia w Konstantynopolu (dzisiaj Istambul w Turcji) jest jedną z największych budowli w historii świata. Przez tysiąc lat była Katedrą Patriarchy Konstantynopola. Zwana początkowo Wielkim Kościołem, gdyż w owym czasie była największym kościołem świata chrześcijańskiego, otrzymała później nazwę Hagia Sophia, czyli Mądrości Bożej.
Świątynia została wybudowana z fundacji cesarza Justyniana Wielkiego. Prace budowlane trwały 5 lat (532-537 r.) i w grudniu 537 roku została poświęcona przez Patriarchę Menesa. Była to już trzecia świątynia w tym miejscu. Pierwszą wybudował Konstantyn Wielki, gdy przenosił stolicę Cesarstwa Rzymskiego do Konstantynopola (świątynię konserwowano w 360 r.). Drugą odbudował po pożarze Teodozjusz III (konserwowana w 415 r.). Świątynię zniszczoną w 532 r. zbudował ponownie Justynian Wielki wg projektów architektów Izydora z Miletu i Antemiosa z Tralles. Cesarz Justynian, gdy ujrzał wybudowaną już świątynię powiedział: Chwała niech będzie Bogu, że pozwolił mi dokonać takiego dzieła, a potem dodał: Salomonie, przewyższyłem cię.
Świątynia ma rozmiar 77 x 79 m. i imponująco ogromną kopułę wysoką na 62 m. i 33 m.  średnicy, pierwszą w dziejach świata kopułę opartą na założeniu kwadratowym. Nawa ma 38 m. szerokości. Ogromna kopuła wsparta jest na czterech masywnych podporach (każda o przekroju 100m2 u podstawy), podtrzymują ją cztery krzyżujące się łuki. W głównej kopule znajduje się 40 łukowych okien. Promienie wpadające przez okna rozświetlają wnętrze, tworząc wrażenie nieskończonej przestrzeni. Powyżej łukowej kolumnady znajduje się 12 dużych okien rozmieszczonych w dwóch rzędach: 7 w dolnym i 5 w górnym. Są one umieszczone w łukach pomiędzy podporami po stronie północnej i południowej. W kierunku wschodnim i zachodnim znajdują się dwie boczne półkopuły. Na zewnątrz na północy i południu znajdują się masywne narożne skarpy. Taki projekt świątyni tworzy wewnątrz wrażenie przestrzeni otwartej we wszystkich kierunkach i kopuły płynącej w powietrze.
W centrum świątyni znajduje się tzw. fontanna oczyszczenia ze znanym napisem, który może być czytany zarówno z lewej strony do prawej jak i z prawej do lewej: Oczyść nasze grzechy, nie tylko nasze twarze.
Rekordowo w Hagii Sophii posługę sprawowało 600 osób, w tym 80 kapłanów. Świątynia ucierpiała w czasie Krucjat Krzyżowych po 1204 roku. Katoliccy Krzyżowcy ograbili ją ze złotych i srebrnych przedmiotów kultu.
29 maja 1453 roku sułtan Mehmet Zdobywca na czele Turków Osmańskich zdobył miasto. Zdumiony pięknem Hagii Sophii kazał przekształcić ją w meczet, którym świątynia jest do dziś.